Ostatnio często spotykam się z pytaniem: Jak wspierać młodzież w radzeniu sobie ze stresem, emocjami i presją szkolną?
A to skłoniło mnie do stworzenia programu „UWAŻNI” Akademii Wellbeing — cykl warsztatów rozwijających odporność psychiczną, uważność i inteligencję emocjonalną wśród nastolatków.
Młodzież dziś potrzebuje wsparcia emocjonalnego bardziej niż kiedykolwiek wcześniej…

Żyjemy w epoce przebodźcowania. Codziennie młodzi ludzie są bombardowani setkami informacji, obrazów i oczekiwań. Media społecznościowe stwarzają pozory idealnego życia, szkoła wymaga wyników, a relacje rówieśnicze często budzą presję i niepewność.
Nie dziwi więc, że coraz więcej nastolatków doświadcza stresu, wypalenia i spadku samooceny. Według badań WHO nawet 1 na 5 uczniów w Europie zmaga się z objawami zaburzeń emocjonalnych.
Tymczasem w programach szkolnych wciąż brakuje miejsca na naukę tego, jak radzić sobie z emocjami, jak się wyciszać i jak rozumieć siebie. Właśnie dlatego chcę przybliżyć Wam techniki, jakimi możemy wspierać młodych ludzi w oparciu o program „UWAŻNI – Cykl rozwoju emocjonalnego, komunikacji i koncentracji”, który rozwija odporność psychiczną i inteligencję emocjonalną wśród młodzieży.

Odporność psychiczna i inteligencja emocjonalna – dwa filary wewnętrznej siły. Czym jest odporność psychiczna?

Odporność psychiczna (ang. resilience) to zdolność adaptowania się do trudnych sytuacji i powracania do równowagi po stresie. To nie brak emocji, ale świadome reagowanie mimo emocji. Uczy, jak nie uciekać od napięcia, tylko umiejętnie je regulować.

Czym jest inteligencja emocjonalna?

Inteligencja emocjonalna to zdolność rozumienia własnych emocji i emocji innych osób, empatycznego reagowania i budowania dojrzałych relacji. Dzięki niej młodzież potrafi rozpoznawać, co czuje, nazywać emocje i podejmować decyzje w zgodzie ze sobą. Połączenie tych kompetencji pozwala nastolatkom lepiej radzić sobie z presją, budować pewność siebie i rozwijać empatię – fundamenty zdrowia psychicznego na całe życie.

Program UWAŻNI – jak wygląda w praktyce?

Program „UWAŻNI” to pięć interaktywnych warsztatów łączących elementy:
• psychoedukacji,
• praktyk uważności (warsztaty mindfulness),
• pracy z oddechem i koncentracją,
• ćwiczeń komunikacyjnych,
• refleksji i pracy w grupie.
Każdy warsztat koncentruje się na innym aspekcie emocjonalnego rozwoju.

Warsztat 1: Jak działa nasz umysł w stresie?

Cel: zrozumienie reakcji stresowych i nauka samoregulacji.
Uczniowie dowiadują się, czym jest stres, jak działa układ nerwowy i dlaczego oddech może być naszym najprostszym narzędziem spokoju. Podczas ćwiczenia „Mapa stresu” uczestnicy identyfikują, gdzie w ciele czują napięcie. Dzięki temu uczą się zauważać pierwsze sygnały przeciążenia.
Uczenie oddechu redukującego napięcia i medytacja „Spokojny umysł” pomagają uspokoić układ nerwowy, obniżyć poziom kortyzolu i poczuć większą kontrolę nad sobą.
„Nie możemy zatrzymać fal, ale możemy nauczyć się na nich surfować.” – Jon Kabat-Zinn

Warsztat 2: Uważna komunikacja i zarządzanie rozpraszaczami

Cel: wzmacnianie koncentracji i jakości relacji.
Smartfony, powiadomienia i szybkie tempo życia nie sprzyjają skupieniu. Ten warsztat pokazuje, jak przebodźcowanie wpływa na uwagę i jak nauczyć się kierować nią świadomie.
Uczniowie poznają technikę Pomodoro oraz uczą się modelu „zielonej, żółtej i czerwonej strefy komunikacji”, który pozwala rozpoznawać, kiedy rozmowa wspiera, a kiedy rani.
Ćwiczenie „Budujemy mosty, nie mury” to praktyczna lekcja empatycznego słuchania – podstawy dobrych relacji.

Warsztat 3: Emocje nie są wrogiem – jak je rozumieć i regulować?

Cel: rozwój samoświadomości i samowspółczucia.
Na tym etapie młodzież uczy się rozpoznawać emocje i odczytywać je jako sygnały, a nie przeszkody.
Ćwiczenie „To nie stresory, lecz to, jak je postrzegam” uczy, że nasze myśli tworzą rzeczywistość emocjonalną.
Praktyka „Uważna przerwa na oddech” pomaga zatrzymać reakcję impulsywną, a uczenie się życzliwości dla siebie (self-compassion) rozwija przyjacielską postawę wobec siebie.
To jeden z najbardziej transformujących momentów programu – uczniowie odkrywają, że mogą być swoim sprzymierzeńcem, a nie krytykiem.

Warsztat 4: Jak radzić sobie z krytyką i budować poczucie wartości?

Cel: budowanie wewnętrznej pewności i odporności na oceny.
Krytyka to codzienność młodzieży – od rówieśników, rodziców czy nauczycieli. Na tym warsztacie uczniowie uczą się odróżniać informację wspierającą od raniącej i rozpoznawać głos wewnętrznego krytyka.
Ćwiczenie „Moje wartości vs. oceny innych” pomaga im zrozumieć, że ich wartość nie zależy od opinii otoczenia.
Praktyka uważności „Świadomość myśli jako wytworów umysłu” wzmacnia dystans i spokój wewnętrzny.
Efekt? Większa niezależność psychologiczna i odporność emocjonalna.

Warsztat 5: Jak zbudować własny plan odporności i równowagi?

Cel: integracja poznanych narzędzi i stworzenie osobistego planu odporności psychicznej.
Uczniowie tworzą indywidualny „Plan odporności”, oparty na praktyce STOP (Stop – Take a breath – Observe – Proceed).
Dodatkowo poznają matrycę Eisenhowera – prostą metodę zarządzania priorytetami – i uczą się identyfikować swoje siły charakteru.
To warsztat, który kończy cykl z poczuciem sprawczości i nadziei – że równowagę można trenować, tak jak mięśnie.
Dlaczego mindfulness w szkole działa
Badania naukowe (m.in. Jon Kabat-Zinn, Mark Greenberg, Patricia Jennings) dowodzą, że praktyka uważności:
• redukuje stres i napięcie,
• poprawia koncentrację i pamięć,
• wspiera empatię i współpracę,
• obniża impulsywność,
• zwiększa odporność emocjonalną.

Mindfulness uczy obecności i samoświadomości, które są kluczem do zdrowia psychicznego.
W świecie nieustannego „scrollowania” zatrzymanie się na chwilę może być rewolucyjnym aktem troski o siebie.

Efekty programu – co mówią uczniowie i nauczyciele?

Po zakończeniu programu „UWAŻNI” młodzież najczęściej podkreśla, że:
• lepiej rozumie swoje emocje,
• potrafi reagować spokojniej w stresie,
• łatwiej buduje relacje,
• częściej słucha bez oceniania,
• czuje większe poczucie wartości i sprawczości.
Nauczyciele zauważają poprawę klimatu klasowego i spadek konfliktów. Szkoły, które wprowadziły ten program, traktują go jako element profilaktyki zdrowia psychicznego.

Dlaczego warto rozwijać inteligencję emocjonalną już w szkole?

Umiejętność rozumienia emocji to kapitał na przyszłość.
Według badań Harvard Business Review, osoby z wysoką inteligencją emocjonalną odnoszą większe sukcesy zawodowe i tworzą bardziej wspierające relacje.
Młodzież, która potrafi zauważać swoje emocje, zatrzymać reakcję i dokonać świadomego wyboru, staje się odporna psychicznie i społecznie dojrzalsza.

Uważność i emocje – lekcje, które zostają na całe życie

Trening uważności i inteligencji emocjonalnej to nie chwilowa moda, lecz narzędzie rozwoju człowieka w świecie zmian i technologii. W świecie, w którym algorytmy przewidują nasze zachowania, umiejętność rozumienia siebie staje się najbardziej ludzka i najcenniejsza. To właśnie uważność, empatia i samoświadomość staną się kompetencjami przyszłości.

UWAŻNI – droga do wewnętrznej równowagi

Dlatego, program „UWAŻNI” to nie tylko cykl warsztatów. To proces dojrzewania emocjonalnego, w którym młodzi ludzie uczą się, że mogą mieć wpływ na swoje reakcje, myśli i samopoczucie.
To także inwestycja w przyszłość – w pokolenie, które potrafi słuchać, rozumieć i budować świat z większą świadomością i współczuciem.
„Odporność psychiczna to nie zbroja, lecz elastyczność.”

Autor:
Beata Krzos – psycholog, trener, coach ACC ICF, nauczyciel MBSR i MBLC, certyfikowany praktyk HeartMath®, konsultant odporności psychicznej MTQ, prezes Akademii Wellbeing Sp. z o.o.
Zainteresował Cię artykuł?
Zapraszam do kontaktu
Beata Krzos